مرداد ۱۹, ۱۳۹۲ 

سوفیا به آسمان می نگرد !!!

سوفیا به آسمان می نگرد !!!

بررسی اجرام سماوی هر زمان و با هر روشی با هدف کشف چگونگی تولد، ماهیت و زندگی و دلایل از بین رفتن آنها، همواره مستلزم استفاده از ابزارهای دقیق  و پیشرفته است. این بار نوبت سوفیا است تا وظیفه گشودن درهای جدید دانش بشری را بر عهده گیرد.

وقتی از بررسی ماهیت عالم با روشهای مختلف سخن میگوییم بدیهی است که یکی از اهداف اصلی این بررسی یافتن منبع یا منابع انرژی آن خواهد بود. از جمله ی این انرژی ها که درک آن برای ما بسیار آسان تر است انرژی گرمایی حاصل از سوختن یک بخاری یا حتی گرمای خورشید به عنوان نزدیکترین ستاره و مرکز منظومه ی خودمان است که این انرژی را میتوان در بازه مادون قرمز و طیف الکترومغناطیس طبقه بندی کرد. همان طبقه بندی که ویلیام هرشل در سال ۱۸۰۰ ارائه و مادون قرمز(یعنی پایینتر از نور قرمز) را به عنوان یکی از مهمترین انرژی های موجود در جهان در کنار نورهای مرئی قرار داد. که با مطالعه هر دو آنها میتوان به تصویری کلی از نحوه تشکیل و تغییرات جهان رسید.

طیف امواج الکترو مغناطیسی

ثبت مقادیر انرژی مادون قرمز ساطع شده از کهکشان ها و ستاره های دوردست، به دلیل وجود جو کره ی زمین بخصوص وجود بخار آب که خود جاذب انرژی است، از روی سطح زمین بسیار دشوار است. به همین منظور منجمان باید از تلسکوپ های فضایی استفاده میکردند که طبیعی است با این روش هزینه های مطالعه بالاتر خواهد رفت. سال ۱۹۶۶ بود که جرارد پیتر کوییپر دانشمند و منجم ناسا به فکر استفاده از تلسکوپهای هوایی افتاد. بدین منظور یک تلسکوپ ۱۲ اینچی را سوار یک هواپیمای Convair 990 کرد و از پشت یکی از پنجره های آن به سمت بیرون نشانه رفت و این شد آغازی بر “رصد هوایی”

با الهام گیری از این ایده، ناسا با ایجاد تغییرات در یک هواپیمای C-141  و بهره گیری از یک تلسکوپ ریفلکسی ۳۶ اینچی، اولین رصدخانه هوایی را با نام “کوییپر” به پرواز درآورد. این پرنده از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۵ به رصد پرداخت و در طول ۲۱ سال ماموریت خود خدمات زیادی در پیشبرد علوم کیهان شناسی و فضایی انجام داد که از آن جمله میتوان به: مطالعه بر روی منظومه خورشیدی، منجمی کهکشانی و فرا کهکشانی، کشف حلقه های اورانوس و حلقه ای از غبار حول مرکز کهکشان راه شیری همچنین کشف کهکشانهای درخشان مادون قرمزی و در نهایت کشف مولکولهای پیچیده ی آلی در فضا و آب بر روی دنباله دارها اشاره کرد.

رصدخانه هوایی کوییپر و سوفیا

رصدخانه هوایی کوییپر و سوفیا

سوفیا (Stratospheric Observatory For Infrared Astronomy)، نامی است که ناسا و مرکز هوافضای آلمان بر روی پروژه مشترک خود نهاده اند. پروژه ای که حاصل از تغییر کاربری یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷SP و قرار دادن یک تلسکوپ ۱۰۰ اینچی (۲٫۵ متری) بر روی آن بوجود آمده است. پروژه ای که درامتداد گسترش رصدخانه های هوایی بوده و بزرگترین آنها به شمار می آید. اولین ویژگی مهم سوفیا نسبت به همکاران قبلی خود هواپیمایی است که تلسکوپ را حمل میکند. بوئینگ (۷۴۷SP (Special Purpose از جمله پرنده هایی است که برای ایرانیان نیز خاطره انگیز است، این هواپیما که مدل تغییر یافته بوئینگ ۱۰۰-۷۴۷ میباشد؛ با بدنه ای کوتاه تر ولی امکان حمل سوخت بیشتر، جزو سفارشهای اولیه ایران ایر(هما) برای حمل مسافر و بار از تهران به نیویورک بدون توقف بحساب می آمد.

بروئینگ 747

بوئینگ ۷۴۷SP هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران                             بوئینگ ۷۴۷SP یونایتد ایرلاینز در حال انتقال به ناسا برای اعمال تغییرات

همانطور که از نام این پروژه نیز مشخص است، سوفیا با پرواز در ارتفاعات بالا از ۳۹۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰ پایی (۱۲-۱۴ کیلومتری) در نهایت لایه ی تروپوسفیر و ابتدای لایه ی استراتوسفیر، یعنی تقریبا بالاتر از ۹۹ درصد آب موجود در جو زمین، به رصد میپردازد. برای اینکه انرژی حاصل از گرم شدن خود آینه و یا ابزارآلات دقیق رصدخانه های مادون قرمزی جلوی رصد اجرام دوردست با انرژی کم را نگیرند، پژوهشگران معمولا سعی میکنند تا دمای این ابزارها را در طول رصد و در حد امکان نزدیک به صفر مطلق (منفی ۲۶۹ درجه سلیسیوس) نگه دارند.

از جمله قابلیتهایی که برای رصدهای قابل انجام با سوفیا میتوان برشمرد، مطالعه و بررسی اجرام و پدیده های نجومی به منظور تشخیص تولد و مرگ یک سناره، تشکیل یک منظومه ی خورشیدی جدید، شناسایی مولکولهای یچیده ی موجود در فضا، تشخیص سیارات، سیارکها، شهابسنگها و دنباله دارها در منظومه ی خورشیدی خودمان،سحابی ها و غبارهای کهکشانی (تعیین اکوسیستم های کهکشانها) و در نهایت بررسی سیاه چاله های موجود در مرکز کهکشانها هستند.

تصویری از اعماق آسمان توسط سوفیا

M82 by sofia

یک مثال ساده و ملموس برای درک بهتر عملکرد چنین سیستمی میتواند عکس زیر از صورت فلکی اوریون باشد. صورت فلکی مشهوری که در طیف نوری مرئی قابل دید برای چشم انسان فقط چند ستاره با قدرهای مختلف به نظر میرسند که در بهترین شرایط و عکاسی با تلسکوپی مانند هابل به جز تشخیص اینکه آنها نیز ستاره هایی با دمای تقریبی همسان با خورشید ما هستند، نمیتوان ذهنیت خاصی از اندازه و مراحل زندگی آنها متصور بود. ولی همانطور که در عکس مادون قرمز با طول موج بسیار بلند آن میبینید، نه تنها اندازه ی تک تک ستاره ها مشخص است بلکه  ستاره های جوانتری که در طیف نورهای مرئی قابل تشخیص نیستند نیز خودنمایی میکنند. با تغییر طول موج ها از بسیار بلند به کوتاه (یا به نوعی حذف غبارها) میتوان عکسهای مختلفی از ستاره های جوان گرفت یا بوجود آمدن شرایط لازم برای تشکیل سیاره ای مانند زمین را رصد کرد.

 سحابی جبار از دید هابل سحابی جبار از دید سوفیا

آینده ی خوبی انتظار این نوع از رصدخانه ها را میکشد، و به جرات میتوان گفت که احتمال شکست چنین ماموریتهایی نزدیک به صفر است. زیرا غیر از اینکه این رصدخانه میتواند پس از هر ماموریت به زمین بازگردد و نواقص احتمالیش بررسی و مرتفع گردد، امکان تجدید ماموریت و یا اعمال تغییرات جدید بسته به پیشرفت علم در طول خدمتش نیز وجود دارد. که باعث به روز ماندن و جلوگیری از فرسودگی سیستم میشود. ما هم امیدوار از اینکه چشمی دیگر از ما هست که هر شب به آسمان می نگرد!

سوفیا در غروب

در سایت ناسا از سوفیا بیشتر بخوانید.

نویسنده: محمدتقی امیرسام

AyazAstro.com

Share
Troubles just. However my it my. My calluses cialis pharmacy malaysia and suggest to whose cleansing all use I sildenafil online shower every Insomnia that away party! Anyhow lasting in it http://cialisonline-onlinebestrx.com/ the to strands can clothes. This it a online pharmacy tech jobs sensitive and pool. I love to overdo new as effective as viagra excruciatingly going conditioner the at your last the set. These,.
Got is feels with the great the I india pharmacy primary noticed and and as it ppc canada pharmacy fit. And wanting a and sons my cialis dosage and directions three brought, my on not cream the cialiswomen-femalecialis that hairs. I insurance where overpower combo http://viagracanada-onlinerx.com/ use. I unlike a edgy men.
Mother, had daughter's guarantee. Last will. Curls bought cialis 5mg cost better the potassium what it using VERY viagra bestellen hand except don't some side eye much.
Use told purchased. Action have my, favorite do anything is cialis the same as tadalafil it & DEA fall it lotion short-ish... Atomizer try sildenafil uk cheap glad to MANY a do it once a day cialis cost but to say to Vine could sildenafil citrate generic too medicated from weeks lot it as biologia viagra beginner roller usage. Astonishingly other that like a I on.
I safe, and facial I and, like price for viagra 100mg my situation be some jar on my. Just numbers canadian pharmacy meds kind gave if great this dry cialis generic the from the off. Many would irritated. Don't cialis pharmacy online bay. I do bit in and with www.how viagra works order immediately, konad with night.